noktalama işaretleri konu anlatımı

NOKTALAMA İŞARETLERİ

NOKTA ( . )

Tamamlanmış cümlelerin sonuna konur.
Kaçmayı namusuna yediremiyordu.
Kısaltmalardan Sonra konur.
Prof. Dr. bkz. vb. Bn. P.T.T T.B.M.M. ... (Not: Son yıllarda kısaltma harflerinin aralarına nokta koymama yaygınlaşmıştır. TBMM PTT TCDD ...)
Sıra gösteren sayılardan sonra konur.
II. Mehmet 19. Yüzyıl 150. sayfa...
Tarihlerde ay gün yıl arasınave saatlerde zaman birikleri arasına konur.
23.04. 2001 23.15...
Sayı bölükleri arasına konur.
Bu yıl nüfusumuz 60.000.000'u aşacak gibi...


VİRGÜL ( )

Eş görevli kelimeleri (isim sıfat zamir) kelme gruplarını ve sıralı cümleleri ayırmada:
Türk övün çalış güven.
Bir varmış bir yokmuş...
Uzun cümlelerde özneden sonra konur:
Okullar her yıl Eylül ayının ikinci hafrasında açılır.
Cümlede vurgulu şekilde belirtilmesi gereken kelimelerden sonra:
Babam zavallı babam beni çok severdi.
Seslenmelerden sonra:
Sevgili Ahmet
Sana çoktandır yazamadım ...
Aktarma cümlelerinin sonunda tırnak işareti yerine:
- Ah şu aptalı bir yakalasam diyordu.
Ara söz ve ara cümlelerin başında ve sonunda:
Okan kim ne derse desin iyi bir çocuktur.
Yazışmalarda yer adlarını tarihlerden ayırmak için:
Cağaloğlu 23 Nisan 1945
Ondalık kesirlerde tam ve ondalık kısmı ayırmada:
045 .......... 230056 ...


NOKTALI VİRGÜL ( ; )

Birbirine bağlı fakat her biri kendi içinde bağımsız cümleleri ayırmada:
At ölür meydan kalır; yiğit ölür şan kalır.
İki cümle birbirine ve ama fakat çünkü ancak ne varki bu nedenle gibi bağlaçlarla bağlanıyorsa birinci cümleden sonra:
Herkes oyuncu olamaz; çünkü oyuncu olmanın kuralları vardır.
Bir cümlede virgülle ayrılmış örnek kümeleri ayırmada ya da değişik örnekler arasında:
En sevdiğim kız arkadaşları Ayşe Selen Fatma; erkek arkadaşları ise ...


İKİ NOKTA ( : )

Başkasından aktarılan yazı ya da sözlerde tırnak ya da konuşma çizgisinden önce:
Cemo sopasını yere indirdi ve:
- Git sopanı al öyleyse! Dayağı yiyeceksin. ...diye bağırdı.
Bir cümleden ya da sözcükten sonra örnekler açıklamalar sıralanacaksa:
Yeni harfler alındıktan sonra eski harflerle hiç yazmayan iki kişi vardı: Atatürk ve İsmet İnönü!
Sıralama ve kataloglarda yazar adı ile eser başlığı arasına:
Falih Rıfkı Atay: Çankaya; Tarık Buğra: Küçük Ağa ...

ÜÇ NOKTA ( ... )

Birtakım bölümler örnekler sayıldıktan sonra vb. anlamında kullanılır:
Başlıca yeryüzü şekilleri: Dağ ova yayla...
Bir metinden yapılan alıntılarda atlanan yerlerde:
Benim altını çizdiğim şu: "... neden şu sanayileşmenin adını bir türlü koymamışız..."
Söz arasında söylenmeyen söylenmek istenilmeyen kelimelerin yerine:
Ulan sen kim oluyorsun Sait'e karşı konuşmak için! SEnin adın ne? Sen ne b... yazdın bu zamana kadar?

SIRA NOKTALAR ( ...... )

Söylenmeden geçilen satırları belirtmek için kullanılır.
Beynimde karanlık meçhul bir kubbenin derin akislerini işitiyorum. Öyle anlatılmaz bir heyecan duyuyorum ki...
Kendimi tutamadım. Öyle bir kahkaha attım ki...

SORU İŞARETİ ( ? )

Soru bildiren cümle ya da kelimelerden sonra:
Ben? Olacak iş mi kız kaçırmak? efendim? Efendim?
Ne zaman tükenecek bu yollar arabacı?
Verilen bilgini kesin olmadığını kuşku duyulduğunu belirtir:
Aşık Ömer: XIX. yüzyıl halk şairlerinden (1800? - 1859?)
Paranaaa içindeki soru işareti söze kuşku ve alay anlamı katar ya da ne demek istenildiğinin anlaşılmadığını gösterir:
Bu kitabı bitirdiğini? söylüyor.

ÜNLEM İŞARETİ ( ! )

Ünleme bildiren sözcüklerden cümlelerden sonra konur:
- Hey gidi günler hey! dedi.
Öteki:
- Keşke görmeseydik! ...
Söylev ve hitablelerde:
Ordular! İlk hedefiniz Akdenizdir. İleri!
Ey Türk gençliği! ...
Söz arasında paranaaa içinde bir kelimeye dikkat çekmeke için ayrıca; alay bildirmek için ilgili kelimeden sonra paranaaa içinde kullanılır:
Aramızdaki kırgınlık (!) çoktan silinip gitti.
Bu çalışmayla (!) sınavı rahat kazanırsın.


KISA ÇİZGİ ( - )

Satır sonuna sığmayan kelimeleri ayırmak için:
Üçüncü derecede veremden yatağa düşmüş za- vallıya ...
Ara sözleri ana cümleleri ayrıntı sayılabilecek açıkları blirtmede:
Örnek olsun diye - örnek istemez ya - söylüyorum.
Bu ezanlar -ki şahadetleri dinin temeli ...
Ekleri belirtmede:
Mastar ekleri "-mek -mak" tır.
Eski yazı dilinde kullanılan Arapça ve Farsça birleşik kelimelerdeki kök ve ekleri ayırmada:
Resm-i geçit Hakimiyet-i Mlliye ...
Kelimelerin hecelerini ayırmak için:
Sak-la sa-ma-nı ge-lir za-ma-nı ...
İki veya daha çok millet (ülke dili) adı arasındaki bağı belirtmede:
Türk - Alman ilişkileri Türkçe - İngilizce sözlük ...
İki veya daha çok özel ad arasındaki bağ kısa çizgi ile belirlenir:
Aydın - İzmir yolu Ankara - Samsun demir yolu ...


UZUN ÇİZGİ ( __ )

Karşılıklı konuşmalarda konuşan değiştikçe sözlerin başına konur:
- Ben çok para istemem efendim.
- Ama ben çok az para veririrm.
- Ne kadar verir siniz?
- Bir kuruş.
- Günde bir kuruş mu?
- Hayır...
- Ayda bir kuruş mu efendim? ...


TIRNAK İŞARETİ ( " " )

Metin içinde başkasına aktarılan yazı ya da sözlerin başına ve sonuna konur:
Atatürk: "Yurtta sulh cihanda sulh!" sözüyle barışcı olduğunu herkese duyurmuştur.
Kitapların sanar eserlerinin bilimsel yayınların yazıların birkaç kelimeden oluşan başlıkları metin içinde genellikle tırnak içine alınır:
İsmet "Ali Baba ve kırk Haramiler" adlı kitabı okumuş.
Tırnak içine alınan başlıklardan sonra kesme işareti kullanılmaz:

Gazete ve dergi başlıkları tırnak içine alınmaz:
Serhat Basamak Ünite Dergisi!ni çok beğeniyorum.

PARANaaa ( )

Bir cümle ya da açıklamanın başına ve sonuna konur:
"Büyük" kelimesinin zıt (karşıt) anlamlısı olan kelime aşağıdakilerden hangisidir?
Maddelerin sıralanışında sayı ya da harflerden sonra paranaaain kapama biçimi " ) " kullanılır:
a ) ...... b ) ...... c ) ...... 1) ...... 2) ......



KESME İŞARETİ ( ' )

Özel adlar getirilen çekim eklerini ayırmak için kullanılır:
Ali'den Mustafa'ya Türkiye'de ...
Gerçek kısaltmalara getirilen ekleri ayırmada:
TBMM'nin en yaşlı üyesi oturumu açtı. ...
Sayılara getirilen ekleri ayırmada:
23 Nisan 19202'de TBMM açıldı. ...
Bir kelime içinde bir ünlünün düştüğünü göstermede:
N'oldu ? N'etsin ? N'apalım ? ...
Özel adlardan türetilen isim fiil ve sıfatlarda kesme işareti kullanılmaz:
Ankaralı Türkçe Türklük Araplaşmak ...

Yorum Yaz